Ranonkel

Wonen,

Blog 12

Uitbehandeld? Je bent je geheugen . . . . . . . . . . . . . . . . 24 juli 2017
RANONKEL Wonen BV

Je bent je geheugen; maar wie ben ik dan nu? & Hoe vind ik levensgeluk?

Cicero schreef: ”Wat ik niet in mijn herinnering wil vasthouden, dat onthoud ik; wat ik echter vergeten wil, dat kan ik niet vergeten. (vertaling van Weinrich 1997)
Je geheugen, je herinneringen zeggen je wie je bent en bij wie je hoort. Voor mensen met een gezond geheugen is er vaak een wens om te kunnen vergeten. Maar na een hersenletsel vergeet je zoveel van de alledaagse ijkpunten in je leven dat je de weg in jezelf soms letterlijk kwijt kan raken. Dit moet angstaanjagend zijn. Gelukkig is het voor de meeste mensen met hersenletsel de schade niet zo ernstig. Het is voor ons als werkers vaak moeilijk om ons in de veranderde werking van het geheugen te verplaatsen, we hebben haast, dachten er even niet na en kunnen ons er eigenlijk niets bij voorstellen.

Om jezelf te kunnen sturen/ ontwikkelen is het noodzakelijk dat je korte termijn geheugen in orde is en juist dit deel van het geheugen is vaak beschadigd. Vanuit het medisch perspectief wordt dit verklaard met een fysiologische reden, de plaats in de hersenen die beschadigd is.

Als docent heb ik de leertheorieën bestudeerd en daardoor heb ik een andere blik op geheugenfuncties gekregen. Onderzoek heeft uitgewezen dat bij mensen (zonder NAH) nieuwe informatie maar 18 seconden in het korte termijn geheugen blijft, wordt de kennis niet binnen deze tijd verwerkt dan verdwijnt zijn zonder geheugensporen achter te laten. Er zijn mogelijkheden om het functioneren van het geheugen door gebruik van bepaalde methodieken te bevorderen. Bruner geeft aan dat leren gestimuleerd wordt door, Spiraalsgewijze, het leren op te bouwen door verbreding en verdieping op eerder verworven kennis die opgeslagen is in het lange termijn geheugen (Spiral Curriculum). Gelukkig is er, ook bij zorgvragers met geheugenproblemen, vaak niets mis met het lange termijngeheugen dus daarvandaan kunnen we nieuwe vaardigheden en kennis gaan opbouwen. Wel zal er een weg gevonden moeten worden om nieuwe kennis een plekje te laten krijgen in het lange termijngeheugen omdat het korte termijngeheugen onvoldoende functioneert. Gagné noemt dit een proces van coderen en decoderen. Het korte termijngeheugen wordt het werkgeheugen genoemd en is bedoelt voor kortdurende opslag. Door het gebruik van nieuw geleerde kennis en het herhalen hiervan wordt deze kennis verplaatst naar het lange termijngeheugen. Kennis verplaatsing blijkt makkelijker als de kennis in een grotere context past, ook is het belangrijk dat de nieuwe kennis aansluit bij al in het lange termijngeheugen aanwezige kennis. Het voor het verplaatsen van kennis belangrijk dat de nieuwe kennis actief wordt gebruikt en onder meerdere omstandigheden herhaalt wordt, fysiek handelen naar aanleiding van deze nieuwe kennis maakt het geheugenspoor van deze kennis sterker. Herhalen, herhalen en nog meer herhalen laat kennis inslijpen en is veel minder effectief dan het coderen en decoderen. Deze werkwijze en kennis is natuurlijk ook te gebruiken bij zorgvragers met NAH. Als wij meer bewust zijn van de manier waarop wij nieuwe kennis aanbieden en rekeninghouden met het in contextplaatsen en het actief (bij voorkeur fysiek) laten werken met de nieuwe informatie dan zal deze beter beklijven. Voor mij is het verrassend om te zien hoe kennis vanuit de ene discipline zo goed toepasbaar is in een compleet ander werkveld.

Ben ik mijn geheugen? In een oud boek van Vroon en Draaisma (1985) over de filosofie van het menszijn vond ik “ Ik en Zelf zijn begrippen vanuit de taalwetenschapen en zeggen niets over persoon en spontaniteit. De mens is zowel voor zichzelf als de ander radicaal ondoordringbaar. ” Dus je bent blijkbaar niet je geheugen en levensgeluk is dat wat je ervaart als jij je ervoor openstelt.

Jolanda de Vries,
Ranonkel Wonen
www.ranonkel-wonen.nl